गॅस महाग झाला तेव्हा आंदोलन… आता शांतता का? – स्मृती इराणींना काही खरमरीत प्रश्न

कधीकाळी स्वयंपाकाच्या गॅस सिलेंडरच्या दरवाढी विरोधात रस्त्यावर उतरून आंदोलन करणाऱ्या स्मृती इराणी आज कुठे आहेत, असा प्रश्न सामान्य नागरिकांना पडू लागला आहे. 2012 च्या सुमारास गॅस सिलेंडरच्या किंमती वाढल्या, सबसिडी सिलेंडरची मर्यादा कमी झाली आणि देशभर महागाईचा मुद्दा तापला. त्या वेळी स्मृती इराणी यांनी हातात गॅस सिलेंडर घेऊन रस्त्यावर आंदोलन केले, सरकारवर टीका केली आणि महिलांच्या स्वयंपाकघरातील अडचणींचा आवाज बुलंद केला.

त्या आंदोलनानंतर निर्माण झालेल्या दबावामुळे त्या वेळच्या सरकारला निर्णय बदलावा लागला. सुरुवातीला केवळ 6 सबसिडी सिलेंडरची मर्यादा ठेवण्यात आली होती, परंतु ती टप्प्याटप्प्याने वाढवून 9 आणि नंतर 12 सिलेंडर करण्यात आली. त्या वेळी विरोधी पक्षातील नेत्यांनी हा निर्णय आपल्या आंदोलनाचा परिणाम असल्याचे सांगत त्याचे श्रेयही घेतले.

पण आज चित्र वेगळे आहे. गेल्या काही वर्षांत गॅस सिलेंडरच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. अनेक ठिकाणी घरगुती सिलेंडरची किंमत पूर्वीपेक्षासुमारे 120 टक्क्यांनी वाढल्याचेसांगितले जाते. त्यातही बहुसंख्य सामान्य ग्राहकांना प्रत्यक्ष सबसिडी जवळपास मिळत नाही, अशी तक्रार वारंवार ऐकू येते.

याच दरम्यान जगभरात युद्धाचे ढग अधिक गडद होताना दिसत आहेत. विशेषतः आखाती देशांच्या परिसरात निर्माण झालेल्या तणावाचा परिणाम केवळ त्या प्रदेशापुरता मर्यादित राहत नाही, तर त्याचे पडसाद जगभर उमटतात. भारतासारख्या देशासाठी तर हा विषय अधिक संवेदनशील आहे, कारण आपल्या देशाला लागणाऱ्या कच्च्या तेलाचा आणि नैसर्गिक वायूचा मोठा भाग हा याच प्रदेशातून येतो.

युद्ध किंवा लष्करी तणाव वाढला की सर्वप्रथम परिणाम होतो तोऊर्जा पुरवठा साखळीवर. जहाजांची वाहतूक, बंदरांमधील हालचाल, विमा खर्च आणि सुरक्षिततेचे प्रश्न यामुळे ऊर्जा संसाधनांचा पुरवठा अडथळ्यात येतो. त्याचा थेट परिणाम इंधनाच्या दरांवर आणि उपलब्धतेवर होतो.

अशा परिस्थितीत गेल्या काही दिवसांत भारतात घरगुती गॅस सिलेंडरच्या पुरवठ्याबाबत तुटवड्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत. काही ठिकाणी ग्राहकांना सिलेंडर मिळण्यासाठी अधिक प्रतीक्षा करावी लागत आहे.

त्याचवेळी व्यावसायिक गॅस सिलेंडरचे दर वाढल्याने हॉटेल्स, उपहारगृहे आणि लहान-मोठ्या खाद्यव्यवसायांवर मोठा आर्थिक ताण पडत आहे. परिणामी अनेक ठिकाणी मेनू कार्डमधील पदार्थांच्या किमती वाढवण्याचा निर्णय घेतला जात आहे. काही ठिकाणी पदार्थांच्या किमती१० रुपयांपासून ते ५०-१०० रुपयांपर्यंत वाढल्याआहेत.

या सर्वाचा अंतिम परिणाम मात्र एकाच ठिकाणी होतो — तो म्हणजे सामान्य नागरिकांच्या खिशावर. कारण घरातील स्वयंपाकासाठी लागणारा गॅस असो किंवा बाहेर खाल्ल्या जाणाऱ्या अन्नाचे दर असोत, प्रत्येक वाढीचा भार शेवटी ग्राहकांनाच सहन करावा लागतो.

अशा वेळी पुन्हा एकदा काही सरळ प्रश्न समोर येतात — आणि ते थेट स्मृती इराणींनाच विचारावे लागतात.

त्या वेळी गरीबांचा पुळका आला होता, तो आज का दिसत नाही?
त्या वेळी गॅस सिलेंडर हातात घेऊन आंदोलन करणाऱ्या स्मृती इराणी आज का शांत आहेत?
आज गॅस सिलेंडरच्या किमतीत मोठी वाढ झाली असताना त्या माध्यमांसमोर येऊन भूमिका का मांडत नाहीत?
आता महागाईची झळ त्यांना जाणवत नाही का?

आणखी एक प्रश्न —
त्या वेळी आंदोलनामुळे सरकारने सबसिडी सिलेंडरची संख्या वाढवली, असे सांगत त्याचे श्रेय घेतले गेले. मग आज जेव्हा सिलेंडरच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे, त्याचे श्रेयही कोणी घेणार का?

कारण आज परिस्थिती वेगळी आहे. केंद्रात आणि देशातील बहुतांश राज्यांत सत्तेवर BJP चे सरकार आहे. त्यामुळे जबाबदारीही त्यांचीच ठरते.

राजकारणात आंदोलन करणे सोपे असते, पण सत्तेत असताना जनतेच्या प्रश्नांना उत्तर देणे — ही खरी कसोटी असते. त्यामुळे आज अनेक नागरिक एकच प्रश्न विचारत आहेत —

गॅस महाग झाला तेव्हा आंदोलन करणाऱ्या स्मृती इराणी आता नेमक्या कुठे आहेत, आणि त्या या महागाईबद्दल काही बोलणार आहेत का?