अंगणवाडी ते रशिया: जिद्द, चिकाटी आणि कर्तृत्वाचा सुवर्ण प्रवास - सरिता संजय कदम

'जिद्द आणि मेहनतीच्या जोरावर सामान्य स्त्री सुद्धा आभाळाला गवसणी घालू शकते', याचे जिवंत उदाहरण म्हणजे मुंबई उपनगरातील कुर्ला येथील अंगणवाडी सेविका सरिता संजय कदम. एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात राहून, अंगणवाडीतील आपली जबाबदारी सांभाळत त्यांनी क्रीडा, समाजकार्य आणि प्रशिक्षण क्षेत्रात जे यश संपादन केले आहे, ते आजच्या पिढीसाठी खरोखरच दिशादर्शक आहे.

वैयक्तिक पार्श्वभूमी आणि उच्च शिक्षण

मूळच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील देवगड तालुक्यातील शिरागांवच्या असलेल्या सरिता यांचा विवाह नरींग्रे येथील कदम कुटुंबात झाला. लग्नानंतर संसाराचा गाडा ओढत असतानाही त्यांनी आपले शिक्षण थांबू दिले नाही. त्यांनी B.A., MSW (समाजकार्य) आणि PhD (APR) पर्यंतचे उच्च शिक्षण पूर्ण केले आहे. सध्या त्या मुंबई उपनगरातील 'महिला व बालविकास विभाग, कुर्ला' येथे अंगणवाडी सेविका म्हणून कार्यरत असून, आपल्या कामाप्रती अत्यंत निष्ठावान आहेत.

अष्टपैलू खेळाडू आणि मार्गदर्शक (Coach)

सरिता कदम यांची ओळख केवळ एका खेळापुरती मर्यादित नाही. त्या स्वतः क्रिकेट, कबड्डी आणि खो-खो यांसारख्या मातीतल्या खेळांमधील कसलेल्या खेळाडू आहेत.

प्रशिक्षण कार्य: त्या केवळ स्वतः मैदानावर घाम गाळत नाहीत, तर आगामी पिढी घडवण्यासाठी क्रिकेट, कबड्डी, खो-खो आणि पॉवरलिफ्टिंग या सर्व क्रीडा प्रकारांचे प्रशिक्षण देण्याचे काम अत्यंत नेटाने करत आहेत. विशेषतः ग्रामीण भागातील मुलींना पोलीस भरतीसाठी लागणारे गोळाफेक आणि धावण्याचे प्रशिक्षण त्या विनामूल्य देतात, जे त्यांच्या क्रीडाप्रती असलेल्या समर्पणाचे प्रतीक आहे.

आंतरराष्ट्रीय यश आणि अजय ठाकूर यांची शाबासकी

पॉवरलिफ्टिंगमध्ये त्यांनी जागतिक स्तरावर मजल मारली असून, त्यांच्या शिरपेचात अनेक मानाचे तुरे रोवले गेले आहेत:

रशिया (मॉस्को) विजय: रशियातील जागतिक पॉवरलिफ्टिंग चॅम्पिनशिपमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करताना त्यांनी दोन्ही सुवर्ण आणि एक रौप्य पदक पटकावून तिरंगा अभिमानाने फडकवला.

चंदीगड राष्ट्रीय स्पर्धा (मार्च २०२६): नुकत्याच २०, २१ आणि २२ मार्च २०२६ रोजी चंदीगड येथे झालेल्या राष्ट्रीय स्पर्धेत त्यांनी आपल्या कौशल्याची चुणूक दाखवली. ३०+ वयोगटात सुवर्णपदक, तर ४०+ वयोगटात रौप्य पदक पटकावून त्यांनी सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले.

दिग्गजांकडून कौतुक: या स्पर्धेसाठी अर्जुन पुरस्कार विजेते आणि भारतीय कबड्डी संघाचे माजी कर्णधार मा. श्री. अजय ठाकूर स्वतः उपस्थित होते. त्यांनी सरिता कदम यांच्या खेळाच्या विशिष्ट 'स्टाईल'चे आणि चपळाईचे भरभरून कौतुक केले. अजय ठाकूर यांनी त्यांची भेट घेऊन मार्गदर्शन केले आणि त्यांच्या खेळातील सातत्याची प्रशंसा केली.

समाजकार्यातील अतुलनीय योगदान

मैदानाबाहेरही सरिता यांचे कार्य तितकेच वंदनीय आहे:

बालकामगार मुक्ती: २००४ पासून त्यांनी सुमारे ३७८२ बालकामगारांना शोधून त्यांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी विशेष परिश्रम घेतले.

तृतीयपंथी समाजासाठी कार्य: २०१७ पासून त्या तृतीयपंथीयांच्या हक्कासाठी लढत आहेत. ३७ तृतीयपंथी युवक-युवतींना त्यांनी मुंबईतील विविध नामवंत महाविद्यालयांमध्ये (उदा. निर्मला निकेतन, SNDT) पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षणासाठी प्रवेश मिळवून दिला आहे. एवढेच नव्हे तर, 'अंजली जगताप' या तृतीयपंथी विद्यार्थिनीला MBBS साठी प्रवेश मिळवून देण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे.

अनाथ आणि वृद्ध सेवा: अनाथ मुले आणि वृद्धांना आधार देणे, त्यांना वृद्धाश्रमात दाखल करणे आणि त्यांचे योग्य समुपदेशन करणे ही कामे त्या सातत्याने करत आहेत.

संघर्षातून यशाकडे

घरची आर्थिक परिस्थिती बेताची असताना आणि अंगणवाडी सेविकेचे तुटपुंजे मानधन मिळत असतानाही, सरिता यांनी कधीही हार मानली नाही. वर्षाकाठी मिळणाऱ्या मोजक्या सुट्ट्या आणि कामाचा वेळ सांभाळून त्या पहाटे सराव करतात आणि इतरांना प्रशिक्षणही देतात. त्यांच्या या अष्टपैलू कार्याची दखल आज राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावर घेतली जात आहे.

"मी जरी अंगणवाडी सेविका पदावर कार्यरत असले, तरी देशासाठी रशियात जाऊन खेळण्याची आणि अजय ठाकूर यांच्यासारख्या महान खेळाडूंकडून कौतुकाची थाप मिळवण्याची संधी मिळाली, हा माझ्या कष्टांचा खरा सन्मान आहे." - सरिता कदम

रशियाच्या मातीत तिरंगा फडकवणारी ही 'सुवर्णकन्या' आजही एका अंगणवाडीत सामान्य सेविका म्हणून काम करत असली, तरी त्यांचे विचार आणि कर्तृत्व असामान्य आहे. "मिळेल त्या वेळेत आणि उपलब्ध संसाधनात देशाला अभिमान वाटेल असे काहीतरी करा", हाच संदेश सरिता कदम यांच्या आयुष्यातून मिळतो.